AOTMiT oceniła wielkopolski program fizjoterapii kobiet z nietrzymaniem moczu

Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wydał negatywną opinię o projekcie „Wielkopolskiego Programu Zdrowotnego w zakresie fizjoterapii dla kobiet z problemem nietrzymania moczu (NTM)”. Opinia nr 51/2026 została wydana 7 sierpnia i opublikowana 11 sierpnia 2026 r.

Program zaplanowano na lata 2027–2029. Jego adresatkami miały być kobiety w wieku 18–64 lat z objawami nietrzymania moczu, przede wszystkim mieszkanki Poznania i subregionu poznańskiego. Zakładany budżet wynosił 10 mln zł, przy czym 70 proc. środków miało pochodzić z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.

Projekt przewidywał konsultacje fizjoterapeutyczne, cykl fizjoterapii uroginekologicznej, ocenę funkcji mięśni dna miednicy, wykorzystanie biofeedbacku EMG lub sonofeedbacku USG oraz działania edukacyjne.

Zastrzeżenia do konstrukcji programu

Negatywna opinia AOTMiT nie wynikała z zakwestionowania zasadności podejmowania interwencji fizjoterapeutycznych u kobiet z nietrzymaniem moczu. W dokumentach przygotowanych w toku oceny wskazano, że problem ma istotne znaczenie zdrowotne, a przewidziane interwencje pozostają zgodne z aktualnymi wytycznymi.

Zastrzeżenia dotyczyły przede wszystkim sposobu zaprojektowania programu.

AOTMiT wskazała m.in. na nieprawidłowe sformułowanie celu głównego, niewłaściwy dobór części narzędzi służących ocenie efektów oraz brak jednoznacznego określenia czasu trwania treningu mięśni dna miednicy. Uwagi dotyczyły również niedostatecznie szczegółowego opisu działań edukacyjnych, sposobu oszacowania liczebności populacji oraz braku informacji o rodzaju sprzętu medycznego planowanego do zakupu.

Wątpliwości budziła zatem przede wszystkim możliwość rzetelnego przeprowadzenia i późniejszej oceny programu według przyjętych założeń.

Znaczenie mierników i ewaluacji

W przypadku programów polityki zdrowotnej sama zasadność kliniczna proponowanych interwencji nie przesądza o pozytywnej ocenie projektu. Istotne pozostają również konstrukcja celów, sposób kwalifikacji uczestników, dobór mierników rezultatów, szczegółowy opis poszczególnych działań oraz metodologia oceny skuteczności.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku programów wykorzystujących fizjoterapię, ponieważ efekt interwencji powinien być możliwy do określenia za pomocą odpowiednio dobranych i powtarzalnych narzędzi oceny. Bez jednoznacznego wskazania punktów pomiarowych, czasu trwania interwencji oraz kryteriów uznania jej za skuteczną trudno później wiarygodnie ocenić rezultaty całego przedsięwzięcia.

Właśnie te elementy należą do najistotniejszych problemów wskazanych w odniesieniu do projektu wielkopolskiego.

Inny program z Poznania uzyskał opinię pozytywną

Interesującym punktem odniesienia jest przygotowany przez Miasto Poznań program „Profilaktyka nietrzymania moczu wśród mieszkanek Poznania w wieku 30+ na lata 2025–2027”.

3 lipca 2025 r. Prezes AOTMiT wydał w jego sprawie opinię pozytywną, pod warunkiem uwzględnienia przedstawionych uwag. Program obejmował działania edukacyjne, diagnostykę oraz rehabilitację kobiet z problemem nietrzymania moczu.

Jego wcześniejsza wersja, przedstawiona pod nazwą „Profilaktyka inkontynencji wśród mieszkanek Poznania w wieku 30+ na lata 2025–2027”, została w listopadzie 2024 r. oceniona negatywnie. Po dokonaniu zmian i uwzględnieniu większości zgłoszonych uwag projekt został ponownie przedstawiony Agencji i uzyskał opinię pozytywną warunkowo.

Przypadek ten pokazuje praktyczne znaczenie procesu oceny prowadzonego przez AOTMiT. Negatywna opinia może prowadzić do przebudowy programu, doprecyzowania jego metodologii i ponownego przedstawienia projektu w zmienionej formie.

Wnioski dla programów wykorzystujących fizjoterapię

Ocena wielkopolskiego projektu zwraca uwagę na znaczenie metodologicznej jakości programów, w których fizjoterapia stanowi jedną z podstawowych interwencji.

Warunkiem ich prawidłowej oceny jest nie tylko zgodność zastosowanych metod z aktualną wiedzą i wytycznymi, lecz także precyzyjne określenie populacji, zakresu świadczeń, czasu trwania interwencji, oczekiwanych rezultatów oraz sposobu ich pomiaru.

W praktyce oznacza to konieczność ścisłego powiązania części klinicznej programu z jego konstrukcją metodologiczną. W przeciwnym razie nawet uzasadnione interwencje mogą zostać osadzone w projekcie, którego efektywności nie będzie można później wiarygodnie ocenić.

Opinia dotycząca wielkopolskiego programu jest zatem przede wszystkim oceną jakości jego założeń organizacyjnych i metodologicznych. Jednocześnie potwierdza, że fizjoterapia uroginekologiczna znajduje miejsce w regionalnych programach zdrowotnych i może być finansowana ze środków publicznych, pod warunkiem właściwego zaprojektowania całego przedsięwzięcia.

Źródła: Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji; opinia Prezesa AOTMiT nr 51/2026; materiały dotyczące programu „Profilaktyka nietrzymania moczu wśród mieszkanek Poznania w wieku 30+ na lata 2025–2027”.

Pełna treść opinii: https://bip.aotm.gov.pl/assets/files/oopz/2026/OP-51-2026.pdf